LITERATURA BELETRYSTYCZNA

LITERATURA POPULARNONAUKOWA

 

 

Gruber Achim. Dramat zwierząt domowych: weterynarz patolog o cichych cierpieniach naszych domowych pupili. Łódź: Feeria Science, 2020

dramat zwierzat domowych weterynarz patolog

We współczesnym świecie zwierzę bywa niemal członkiem rodziny. Kochamy je i chcemy dla niego jak najlepiej. Czy mamy jednak pewność, że nasz sposób traktowania czworonożnych przyjaciół i wybory, których dokonujemy w ich imieniu, naprawdę im służą?

Na te pytania szczegółowo odpowiada Achim Gruber, praktykujący lekarz weterynarii i naukowiec-patolog, który od lat zajmuje się zwierzętami i ich relacją z człowiekiem. Przede wszystkim, jak pisze Gruber: „zwierzęta to nie ludzie”. Wydaje się to oczywiste, a jednak niewielu z nas zdaje sobie z tego sprawę, ponieważ człowiek siłą rzeczy patrzy na zwierzę „po ludzku” i rzutuje na nie swoje potrzeby. Pocieszające jest za to, że w naszym stosunku do zwierząt wiele możemy zmienić, z korzyścią dla ukochanego zwierzaka i jego właściciela.

Z tej książki dowiesz jednak nie tylko, jak rozpoznać potrzeby swojego pupila i co zrobić, żeby stworzyć z nim wartościową relację, lecz także:

  • czy na wystawach paradują okazy zdrowia czy raczej zadbani, eleganccy… inwalidzi,

  • jak wyglądają kulisy zwierzęcych hodowli i do jakich deformacji może doprowadzić ludzka potrzeba dbałości o czystość rasy,

  • do czego posuwają się „opiekunowie” zwierząt, których ofiary trafiają do sali sekcyjnej patologa zwierzęcego.

„Każdy może coś poprawić w swoim stosunku do zwierząt, a również wobec własnego, pozornie tak dobrze znanego domowego zwierzaka. Stanie się to z korzyścią dla zwierzęcia, ale pośrednio także dla nas, bo zadowolony zwierzak to zadowolony właściciel”.


Jedynak Tadeusz. O strajku, „Manifeście Lipcowym”, Jastrzębiu i tym, co się tam działo do stanu wojennego. Poznań: Instytut Kultury Popularnej, 2021

o strajku manifescie lipcowym jastrzebiu

Tadeusz Jedynak należał do ludzi, którzy zapisali najpiękniejsze karty w historii Solidarności, jej dziejowego doświadczenia polskich czasów najnowszych. Tego człowieka przypomina w swojej, bardzo osobistej, opowieści Jarosław Szczepański, znany dziennikarz, współpracownik i przyjaciel Tadka Jedynaka. Historia Tadka, górnika elektryka, jednego z liderów strajków na Śląsku w 1980 roku, później działacza NSZZ Solidarność, więźnia stanu wojennego i działacza podziemia, a wreszcie parlamentarzysty, była nieprosta i wyboista. Wiele sądów jego było kontrowersyjnych, ale ich źródłem była zawsze uczciwa troska o lepszą Polskę, o lepsze życie ludzi pracy. Była to także troska o lepszy Śląsk i opowieść o przebudzeniu obywatelskim Ślązaków, a zarazem fotografia tamtych czasów, pełnych napięć, heroizmu i rozczarowań.

Szczepański przypomina słowa Tadka Jedynaka wypowiedziane podczas negocjacji strajkujących górników z delegacją rządową z lata 1980 roku. Górnicy domagali się gwarancji bezpieczeństwa dla uczestników strajku. Rządzący replikowali, że „Polska nie ma takiego prawa, by glejty dawać”. Jedynak na to odpowiadał: „My na Śląsku wiemy, że w Polsce nie prawem posługują się władze, tylko milicją”.
Jak bardzo te słowa brzmią dziś aktualnie...
To jest bardzo ciekawa biografia, bardzo nietuzinkowego człowieka. Czytając to, myślałem, że mógłby to być scenariusz filmu Kazimierza Kutza czy też powieści Szczepana Twardocha. To fascynujący los, pochodzącego z Mazowsza górnika, który stał się Ślązakiem z wyboru i symbolem śląskiego mitu. Tadeusz, Ślązak z wyboru, był wolny od fanatyzmu i prostackiej demagogii; nie brakowało mu odwagi i otwartości na dialog, życzliwości wobec ludzi i legalności wobec prawdy. W przedśmiertnym liście do przyjaciół pisał: „Dbajcie o tę wolność, którą wspólnie wywalczyliśmy”.
I taki jest sens tej ważnej i ciekawej książki.


Jurkiewicz Jan. Górnicza „Solidarność” w województwie katowickim 1980-1989. Katowice: Instytut Pamięci Narodowej, 2021

grnicza solidarno

Książka  stanowi tom studiów poświęconych dziejom społecznym górnictwa górnośląsko-zagłębiowskiego w okresie PRL. Pozwalają one lepiej zrozumieć skomplikowaną rzeczywistość najbardziej zindustrializowanego regionu w kraju w ostatnich kilkunastu latach istnienia tzw. Polski Ludowej.


Kowalczyk Jadwiga. Egzamin studenta i obywatela: rzecz o strajku studentów łódzkich w 1981 r. Łódź: Instytut Pamięci Narodowej, 2020

egzamin studenta

Publikacja jest relacją ze strajku studenckiego w Łodzi, zorganizowanego w styczniu i lutym 1981 r. Jadwiga Kowalczyk, wówczas studentka czwartego roku Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej, opisuje rzeczywistość, której doświadczali studenci tej uczelni. Jest to tym bardziej cenne, że dotychczas w większym stopniu uwaga badaczy skupiała się na protestach organizowanych na Uniwersytecie Łódzkim. Strajk studencki w Łodzi, zorganizowany w styczniu i lutym 1981 r., doczekał się bogatej literatury przedmiotu. Zainteresowanie tym wydarzeniem jest naturalne, jeśli weźmiemy pod uwagę okoliczność, że Łódź stała się centrum akcji protestacyjnej, skupiając uwagę całej społeczności akademickiej w Polsce.


Kurpierz Tomasz. Henryk Sławik 1894-1944: górnośląski Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Katowice: Instytut Pamięci Narodowej, 2021

henryk sawik

Książka skierowana jest do uczniów, nauczycieli oraz pasjonatów historii. Na ponad 90 stronach, w skróconym ujęciu przedstawiono życie i działalność tytułowego bohatera. Wydawnictwo składa się z wprowadzenia i 13 rozdziałów, bogato ilustrowanych fotografiami ze zbiorów wielu archiwów, kolekcji prywatnych, muzeów i bibliotek, zarówno polskich jak i zagranicznych. Jednym z dwóch głównych założeń, jakie przyświecały jej wydaniu, była popularyzacja biografii Henryka Sławika. Wygodny format publikacji, prosty język oraz bogata warstwa ilustracyjna zachęcają do lektury. Dzięki temu broszura w przystępny sposób pozwala na zapoznanie się z biografią tego wybitnego Górnoślązaka, pośmiertnie uhonorowanego w 1990 r. tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, a w 2010 r. odznaczonego Orderem Orła Białego.

Drugim założeniem wydawnictwa jest upamiętnienie postaci Henryka Sławika, którego biografia przez długi czas pozostawała praktycznie nieznana dla szerszego ogółu społeczeństwa.


Kuźba Mariusz. Car Mikołaj II i wpływ jego osoby na wspólnoty religijne w Rosji: sylwetka władcy w świetle polskojęzycznej literatury. Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego UO, 2021

car mikoaj ii

Książka składa się z pięciu rozdziałów. W pierwszym został ukazany kontekst ustrojowo-społeczny carskiej Rosji. Po prezentacji geograficznej oraz przekroju narodowościowym zostały opisane dwie rzeczywistości wynikające z umiejscowienia Imperium Rosyjskiego na granicy Europy i Azji: filozofia ustroju państwa oraz rozumienia jednostki. Towarzyszy temu zarys sytuacji religijnej od strony etnicznej i prawnej. Religijność monarchy należy rozpatrywać zarówno od strony polityki administracyjnej i prozopograficznej, jak również z perspektywy osobistej pobożności i uczestnictwa w ceremoniach religijnych. Car był naturalnie wyznania prawosławnego i to stanowi osnowę drugiego rozdziału. Został w nim ukazany jako człowiek, mąż, ojciec oraz opiekun Cerkwi państwowej. Trzeci rozdział analogicznie przedstawił stosunek Mikołaja II do innych Kościołów oraz wspólnot religijnych. Ostatnia część jest poświęcona dwóm kwestiom: upadkowi cara (drodze do abdykacji oraz męczeństwa carskiej rodziny) oraz ocenie jego postaci zawartej w polskojęzycznej historiografii. Została ona podzielona na literaturę wydaną w Polsce od śmierci cara do upadku komunizmu oraz po 1990 roku. Zostały wyłonione główne drogi interpretacji życia i działalności Mikołaja II obecne w polskojęzycznej historiografii. Celem pracy jest próba odpowiedzi na pytanie o prawdziwą sylwetkę religijną cara w rozumieniu wypowiedzi i działań podejmowanych wobec mieszkańców Rosji zróżnicowanych pod względem etnicznym i religijnym. Praca ma charakter syntetyczny, opiera się na analizie dostępnej literatury w języku polskim. Nie jest oparta na źródłach archiwalnych (z uwagi na barierę językową), materiał źródłowy stanowią teksty epistolograficzne i pamiętnikarskie pochodzące zarówno od samego Mikołaja, jak również od osób bezpośrednio z nim związanych.


Namysło Aleksandra. Po tej stronie był również Człowiek: mieszkańcy przedwojennego województwa śląskiego z pomocą Żydom w okresie II wojny światowej. Katowice: Instytut Pamięci Narodowej, 2021

po tej stronie by rwnie czowiek

Tematem książki są działania ludności w granicach przedwojennego polskiego Górnego Śląska na rzecz miejscowych Żydów i żydowskich więźniów zlokalizowanych na tym obszarze obozów koncentracyjnych i obozów pracy. Różne formy pozytywnych postaw zilustrowane zostały opisami indywidualnych historii ratowania ludności żydowskiej na wspomnianym terenie. Dotyczą one ponad 160 osób. Z tego ponad 96 proc. osób udzielało schronienia, pozostali pośredniczyli w znalezieniu kryjówki lub udzielali pomocy doraźnej. 112 osób pomagających zostało uhonorowanych tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata przez Yad Vashem. Ustalenie liczby tych, którzy otrzymali pomoc, nastręcza wiele trudności. Było to nie mniej niż 147 osób, z czego zdecydowana większość była ukrywana. Trudność pojawia się przy oszacowaniu liczby przebywających czasowo albo wymiennie w kryjówkach zbiorczych. Niepełne dane dotyczą również udzielających pomocy i otrzymujących pomoc podczas marszów ewakuacyjnych z KL Auschwitz.

Relacje mieszkańców przedwojennego polskiego Górnego Śląska z ludnością żydowską w okresie II wojny światowej uwarunkowane były przede wszystkim sytuacją bytową, w jakiej znajdowali się w latach 1939–1943 r. miejscowi Żydzi. Do maja 1942 r., kiedy sytuacja ta była w miarę stabilna, ponieważ nie dochodziło jeszcze do masowych wywózek do KL Auschwitz, nie istniała wśród ludności żydowskiej jeszcze potrzeba szukania ratunku po tzw. „aryjskiej stronie”. Wzajemne kontakty, które wbrew zakazom nawiązywano, ograniczały się do prowadzenia nielegalnego handlu. Zbliżenie nastąpiło w okresie likwidacji gett (sierpień 1943 r.). Inicjatywę wyjścia poza getto podejmowali głównie Żydzi, ale często też zdarzały się przypadki, że to nieżydowscy mieszkańcy wychodzili z propozycją zapewnienia schronienia. Żydzi najczęściej szukali pomocy poza Zagłębiem, jak najdalej od miejsca ich dotychczasowej izolacji. Miejscem docelowym stawał się dla wielu z nich przedwojenny polski Górny Śląsk.  Znajomości sprzed wojny, ale także względy humanitarne, religijne czy ideologiczne motywowały nieżydowskich mieszkańców tego obszaru do niesienia pomocy. Dla kilku ratujących to pieniądze czy ofiarowane lub obiecywane dobra materialne stanowiły zachętę do działania.


Pudełko Anna Maria, Pudełko Judyta. Nie za blisko, nie za daleko. Częstochowa: Święty Paweł, copyright 2021

nie za blisko nie za daleko

Książka dla kobiet. Warsztaty, które prowadzą s. Anna Maria Pudełko AP (psychopedagog z powołania, autorka książek) oraz s. Judyta Pudełko PDDM (biblistka) pomagają w odkrywaniu i poznawaniu samej siebie oraz objaśniają Pismo Święte na miarę XXI wieku. Autorki zapraszają na wspólną podróż z Noemi i Rut w poszukiwaniu dobrych kobiecych relacji. Książka zawiera pełną biblijną Księgę Rut wraz z oznaczeniami ksiąg i wersetów.

Przedstawiona w książce historia przyjaźni tych dwóch niezwykłych kobiet pokazuje, że mamy ogromną przestrzeń do budowania relacji. Podkreśla, że budując trwałe więzi, należy oprzeć je na prawdzie i zaufaniu. Przypomina, jak ważna jest świadomość własnych przeżyć i uczuć oraz umiejętność ich wyrażania. Dzięki dobrej komunikacji doświadczamy łączności z samym sobą, Bogiem, innymi i budujemy więzi rodzinne, przyjacielskie, koleżeńskie, zawodowe, społeczne.


Santorski Jacek. „I”/refleksje o przywództwie jutra. Warszawa: Wydawnictwo Agora, 2020

i refleksje o przywodztwie jutra

Jacek Santorski – doświadczony psycholog społeczny i biznesu, twórca Akademii Psychologii Przywództwa – w rozmowie z dziennikarzem Pawłem Oksanowiczem opisuje czynnik „I”, który definiuje prawdziwie efektywnych przywódców. Dzieli się przy tym doświadczeniem i refleksjami płynącymi z kilku dekad pracy z liderami biznesu, tworzy listę kluczowych cech i kompetencji oraz podaje przykłady dobrych praktyk.

Książka zawiera równie niezwykłą wymianę myśli Jacka Santorskiego z Janiną Ochojską, prezeską Polskiej Akcji Humanitarnej. Odkrywając te rozmowy oraz czynnik „I”, czytelnik znajdzie niewyczerpane źródło samorefleksji i biznesowego warsztatu. Otworzy się na bogactwo inspiracji i trafności spostrzeżeń.


Schieb Roswitha. Śląsk: historia – krajobrazy – kultura. Gliwice: Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2021

Slask Roswitha Schieb

Pozycja ta jest publikacją, która ukazuje bogate, śląskie dziedzictwo kulturowe, historyczne i krajobrazowe. Niezwykle szczegółowo i z wielką skrupulatnością opisano w niej losy Dolnego i Górnego Śląska, podkreślając niezwykłą rozmaitość tego regionu.

Oryginalnie album autorstwa Roswithy Schieb urozmaicony o fotografie śląskiego artysty Marka Maruszczaka, ukazał się w niemieckiej wersji językowej. Celem przetłumaczenia i wydania tej pozycji książkowej była chęć zaprezentowania szerokiemu gronu odbiorców niezwykłej różnorodności Śląska. Różnorodności, którą odnaleźć możemy zarówno w śląskiej obyczajowości i zwyczajach, jak i w śląskich pejzażach, krajobrazach a nawet języku.

Publikacja ta, nie tylko zwraca szczególną uwagę na bogate dziedzictwo kulturowe, literackie i historyczne regionu, ale przede wszystkim, skłania czytelników do refleksji nad pięknem i wyjątkowością śląskiej krainy.

 

Notatki przygotowano na podstawie informacji zawartych na stronach internetowych wydawnictw.