Waldemar Cichoń o śląsku, po śląsku w MBP Bytom

W poniedziałek, 12 października 2026 roku w naszej bibliotece odbyły się kolejne spotkania edukacyjne w ramach projektu „Bajtle w świecie ślōnskiej godki”. Na sali wykładowej gościliśmy Waldemara Cichonia – autora książek poruszających rozmaite tematy: od historii Górnego Śląska, przez lokalne postacie i straszydła, aż do znanych i lubianych przygód kota Cukierka.

Pochodzący z Tychów pisarz i miłośnik Śląska oraz lokalnej kultury przedstawił uczestnikom swój bogaty dorobek literacki, skupiając się przede wszystkim na książkach: „Zdarziło sie na Ślonsku” i „Tam, kaj rodzom się djamynty”, w których znalazły się opisane dwujęzycznie (po polsku i po śląsku) ważne dla regionu postacie historyczne oraz momenty przełomowe dla lokalnej społeczności, ale i kraju.

Pojawiła się także pozycja pt. „Bebok, heksa i inksi”, opowiadająca o śląskich przestrogach i legendach, które m.in. wspomagały rodziców w bezpiecznym wychowywaniu dzieci, tłumaczyły zjawiska pogodowe czy wspierały pracujących pod ziemią górników. Podczas spotkań nie zabrakło również czytanych po polsku i po śląsku fragmentów lektury „Cukierku, Ty łobuzie!” – w śląskiej mowie: „Bōmbōn, Ty rojbrze!”.

Po omówieniu śląskich anegdot i postaci związanych z regionem oraz próbie zrozumienia i przetłumaczenia śląskich tekstów, przyszła pora na rozmowę z uczestnikami. Dzieci chętnie dzieliły się swoimi przemyśleniami. Uczniowie szkół podstawowych i przedszkolaki chętnie zadawali pytania, dotyczące zarówno procesu powstawania książek, jak i sensu używania śląskiej godki w XXI wieku. Pojawiły się również refleksje na temat statusu mowy regionalnej – jako język i jako gwara, a także wysnuty wniosek, że nie jest ważne to, jak określamy dany etnolekt, ale to, czy i jak z niego korzystamy.

Dziękujemy za pasjonujące spotkania, które poszerzyły wiedzę uczestników, nakłaniając dzieci do refleksji i rozbudzając ich kreatywność. Zapraszamy na kolejne działania z projektu: warsztaty z firmą Nowekartonowe i panem Szymonem Rendchenem, które odbędą się już 19 oraz 22 października na sali wykładowej w gmachu głównym MBP Bytom. Tym razem dzieci popracują nad „Śląskimi Alfabetami Edukacyjnymi” – czyli przestrzennymi dekoracjami ściennymi, będącymi jednocześnie pomocą dydaktyczną.

Paulina Gonera

Projekt jest realizowany od września do grudnia 2026 roku w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bytomiu. Udział w zajęciach biorą uczniowie bytomskich szkół podstawowych.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela”.